Lập trình viên mới ra trường hiện nay thường khó xin việc hơn so với vài năm trước do nhiều yếu tố khách quan lẫn chủ quan. Vậy phải biết được nguyên nhân, thì bạn mới có cách khắc phục, trau dồi thêm năng lực và kỹ năng của bản thân để mở rộng cơ hội cho mình hơn: ## 1. Thị trường công nghệ đang chững lại Khách quan: Nhiều công ty cắt giảm nhân sự hoặc giảm tuyển dụng sau giai đoạn tuyển ồ ạt (2020–2022). Startup bị siết vốn, công ty outsource thiếu dự án => ít chỗ trống cho fresher. Ngoài ra, là sự cạnh tranh toàn cầu: Một số công việc bị chuyển ra nước ngoài (outsourcing). -> Lời khuyên dành cho bạn: hãy chấp nhận bắt đầu từ vị trí thực tập, cộng tác viên, part-time để lấy kinh nghiệm ban đầu. Đây cũng là cơ hội để bạn vừa học, vừa tích lũy được kinh nghiệm cho mình, như vậy sẽ mở ra nhiều cơ hội mới trong tương lai. ## 2. Quá nhiều ứng viên, ít vị trí junior Thị trường cạnh tranh, khi tỉ lệ Fresher đông: Mỗi năm hàng ngàn sinh viên CNTT ra trường, cộng thêm người chuyển ngành học lập trình. Nhưng doanh nghiệp ít vị trí entry-level: Vì đào tạo người mới mất thời gian mà rủi ro cao (bỏ giữa chừng, chất lượng không đảm bảo...). -> Lời khuyên: Làm nổi bật CV bằng project thực tế, kỹ năng mềm, tinh thần chủ động và thái độ học hỏi. ## 3. Kỹ năng thực tế và tư duy lập trình yếu Nhiều sinh viên không thể code độc lập, không hiểu bản chất, chỉ học để thi qua môn. Không biết debug, tư duy hệ thống, thiếu kiến thức về Git, REST API, CI/CD, test, log... -> Lời khuyên: Làm side project thực tế, luyện giải thuật cơ bản (LeetCode, HackerRank), học kỹ hơn một stack (ví dụ Spring Boot + MySQL + Git). ## 4. Thiếu định hướng rõ ràng Không xác định được muốn làm gì: back-end, front-end, mobile, data... => học dàn trải, CV không rõ điểm mạnh. Thậm chí có nhiều bạn ra trường rồi nhưng chưa biết rõ bản thân đang mạnh ở phần nào, và cần phải bổ sung thêm gì. Dễ bị “ngợp” với nhiều công nghệ, dẫn đến không giỏi thứ gì cả. -> Lời khuyên: Chọn 1 hướng rõ ràng, tập trung vào nó 2–3 tháng, làm một project chỉn chu rồi apply. ## 5. Không biết cách tìm kiếm cơ hội Chỉ đợi các công ty lớn mở tuyển, không biết cách: - Chủ động xin thực tập không lương - Tìm công ty vừa và nhỏ - Tham gia group nghề nghiệp (Facebook, Zalo, LinkedIn...) - Networking qua thầy cô, bạn bè, sự kiện công nghệ -> Lời khuyên: Thử nộp vào công ty startup nhỏ, công ty outsource, chủ động giới thiệu bản thân trên mạng. ## Tóm tắt: Với tình hình thị trường cạnh tranh hiện tại, hãy chấp nhận thực tập, thử việc để lấy kinh nghiệm. Làm nổi bật kỹ năng và project cá nhân để bản thân trở thành 1 đối thủ mạnh hơn. Hãy trau dồi chuyên môn, học qua dự án thực tế, luyện tư duy lập trình. Quan trọng nhất bạn cần chọn một hướng rõ ràng, đào sâu 1 tech stack ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Chủ động hơn nữa trong việc tìm kiếm cơ hội qua networking và cộng đồng. Ảnh: cre Hướng nghiệp GPO