Nhiều bạn sinh viên năm nhất khi mới vào trường lại gặp phải nhiều bỡ ngỡ, do cách thức học tập trên giảng đường đại học hoàn toàn khác với cách mà bạn vẫn quen khi học cấp 3. Thậm chí các bạn đã qua năm nhất nhưng vẫn mắc phải nhiều sai lầm phổ biến trong việc định hướng, phương pháp học tập. Những sai lầm phổ biến của sinh viên công nghệ thông tin (CNTT) thường liên quan đến việc thiếu thực hành, thiếu kỹ năng mềm, và thiếu hiểu biết về các rủi ro trong ngành. Sinh viên đôi khi coi nhẹ việc thực hành và chỉ tập trung vào kiến thức lý thuyết, hoặc không phát triển các kỹ năng làm việc nhóm và giao tiếp quan trọng.  ## Nguyễn nhân khách quan ### 1. Chạy theo công nghệ mà không nắm vững nền tảng Nhiều bạn lựa chọn học framework, tool mới mà bỏ qua kiến thức cơ bản như: cấu trúc dữ liệu, thuật toán, hệ điều hành, mạng máy tính, OOP, database... -> Dẫn đến hậu quả: Gặp vấn đề khi code thực tế, khó hiểu hệ thống lớn, không thể giải quyết lỗi gốc. Các bạn cần nắm chắc nền tảng trước khi học công nghệ mới. Nền tảng tốt giúp học cái mới nhanh và sâu hơn. ### 2. Chỉ học để qua môn, không học để hiểu Nhiều bạn đi học chỉ làm bài theo mẫu, sao chép code trên mạng, chỉ đủ để qua môn hoặc làm demo. Chứ không tập trung hay tìm hiểu để hiểu rõ bài học và thực hành. Dẫn đến mất gốc, hông hiểu bản chất, không ứng dụng được khi đi làm, không biết debug hay tối ưu. -> Hãy tự tay code lại, thử sửa đổi logic, giải thích lại cho người khác hiểu. ### 3. Không làm project cá nhân Các bạn chỉ làm đồ án trường, không có sản phẩm thực tế. Chưa có sự chủ động để tạo những sản phẩm riêng chi mình, giảng viên giao đâu thì làm đó. Sau này khi học xong xin việc, bạn sẽ nộp CV không có gì nổi bật, khó xin thực tập/việc làm vì thiếu thực tiễn. -> Làm ít nhất 1–2 project cá nhân (web, app, API…), code nghiêm túc, có thể deploy/public. ### 4. Không luyện kỹ thuật phỏng vấn và kỹ năng mềm 1 số sinh viên hiện nay khá cứng nhắc, chỉ học kỹ thuật, không rèn cách giao tiếp, teamwork hay trình bày ý tưởng. Dẫn đến việc gặp khó khăn khi phỏng vấn hoặc làm việc trong nhóm. -> Chủ động tham gia thuyết trình nhóm, thảo luận kỹ thuật, luyện trả lời phỏng vấn giả lập. Đó cũng là cách giúp bạn tự tin hơn. ### 5. Thiếu kiên trì, dễ bỏ cuộc Khi gặp bug, bài toán khó là nản, copy code mà không tìm hiểu vì sao sai. Để lại hậu quả: Không tiến bộ, phụ thuộc người khác, không thể làm việc độc lập. -> Lời khuyên: Rèn luyện tư duy giải quyết vấn đề, chia nhỏ bài toán, học cách tự tìm lỗi và fix. ### 6. Không tập trung việc học tiếng Anh Lĩnh vực IT rất cần khả năng dùng Tiếng Anh thành thạo, ít nhất bạn phải có khả năng đọc hiểu tài liệu kỹ thuật tiếng Anh. Vì thế, học ngoại ngữ là vô cùng quan trọng nếu bạn muốn đi nhanh và đi xa trong lĩnh vực này. Vậy nhưng, hiện nay nhiều bạn lơ là việc học tiếng Anh, các bạn nghĩ rằng có thể sử dụng các công cụ dịch. Nhưng thực tế, việc bạn có khả năng giao tiếp tiếng Anh cơ bản sẽ là lợi thế rất lớn trong quá trình tìm việc cũng như làm việc. -> Hãy nghiêm túc học luyện tiếng Anh, có thể tham gia các nhóm cùng học. ## 7. Không dùng Git và công cụ làm việc chuyên nghiệp Làm project cá nhân nhưng không dùng Git, không viết README, không biết test cơ bản. Dẫn đến việc không quen môi trường làm việc thực tế, bị đánh giá là thiếu chuyên nghiệp. -> Lời khuyên: Tập dùng Git (GitHub/GitLab), viết commit rõ ràng, quản lý version project cá nhân. ## Các nguyên nhân khác: ### 1. Chưa có định hướng học tập rõ ràng: Đây là nguyên nhân phổ biến diễn ra ở hầu hết các ngành chứ không chỉ riêng với IT. Hiện nay vẫn có rất nhiều khái niệm trong ngành nghề chỉ dừng lại ở mức tương đối mà chưa được định nghĩa chính xác. Và điều này vô tình đã gây ra thêm nhiều khó khăn với các bạn sinh viên IT năm nhất. Thậm chí là năm 2, năm 3 trong việc hiểu rõ ngành IT là gì và con đường sự nghiệp của bạn sẽ phát triển như thế nào. Các bạn nên bắt đầu hãy tìm hiểu về IT qua những khái niệm cơ bản và đào sâu vào nó. Ngoài ra, bạn cũng nên theo dõi các tạp chí, blog về IT để học hỏi thêm. Ngoài ra, có những bạn học đến năm cuối nhưng vẫn chưa biết học ngôn ngữ gì. Nó liên quan trực tiếp đến con đường sự nghiệp của bạn sau này. Việc bạn có định hướng làm lập trình web hay mobile sẽ quyết định bạn nên chọn ngôn ngữ nào. Trong khoảng 2 đầu các bạn sẽ được học và làm quen với các môn đại cương về ngành. Điển hình không thể tránh khỏi là học lập trình với ngôn ngữ C/C++. Sau một thời gian, bạn sẽ dễ dàng hơn trong việc chọn code ngôn ngữ nào (Java, C#, PHP), thích mảng nào (web, mobile, nhúng). Mỗi trường đều có chuyên ngành hoặc môn học chuyên sâu để bạn đăng ký. ### 2. Mải đi làm, nhưng không làm đúng chuyên ngành Hiện nay, các bạn sinh viên có rất rất nhiều công việc có thể làm thêm để có thu nhập, nào là: bán hàng, phục vụ, chạy xe công nghệ,.... Và vô hình chung, việc bạn chỉ tập trung làm việc để có tiền mà lơ là việc học. Hoặc bạn làm những công việc không liên quan tới ngành bạn học, nên cũng không giúp bạn phát triển thêm trong việc học, hay tích lũy kinh nghiệm. Lời khuyên: nếu bạn bước sang năm 3,4 thì bạn hãy cố gắng tìm những công việc liên quan đến ngành học - việc này sẽ giúp bạn rất nhiều. Ví dụ: trợ giảng ở các trung tâm, thực tập ở các công ty (thậm chí là không lương),.... Bài viết sau chúng mình sẽ đi sâu về vấn đề này nhé ## Kết luận: Trên đây là những nguyên nhân mà Youngmonkyes đã phân tích để các bạn nắm rõ hơn. Các bạn sinh viên có thể sớm cân nhắc, định hướng tương lai, chăm chỉ học tập để tránh phạm vào các sai lầm trên. Chúc các bạn thành công!