Chào các bạn, hôm nay đổi chủ đề, mình sẽ có những bài viết trong Series: Lời khuyên cho Sinh viên IT. Hi vọng những bài viết sẽ là những chia sẻ gần gũi, quý báu cho các bạn sinh viên, để các bạn có thêm động lực trong học tập.
Mở đầu của chủ đề, là bài viết chia sẻ: "Đừng bỏ học ngang giữa chừng: Những cái giá 'vô hình' mà bạn phải trả". Mong rằng bài viết này sẽ là lời khuyên giúp các bạn "cảnh tỉnh" khi đang manh nha ý định nghỉ học ngang nha.

Cơn sốt "Bỏ học để thành công". Nguyên nhân chủ yếu

Những câu chuyện về các tỷ phú công nghệ bỏ học (như Bill Gates hay Mark Zuckerberg) thường tạo ra một ảo tưởng rằng tấm bằng đại học không còn giá trị. Tuy nhiên, đó là những ngoại lệ xuất chúng. Đối với đa số chúng ta, việc bỏ ngang không chỉ là dừng việc học, mà là đánh mất một hệ sinh thái hỗ trợ quan trọng.
Tỷ lệ những người bỏ học ngang mà thành công nó rất rất nhỏ.
Nguyên nhân chủ yếu dẫn đến bỏ học ngang:
  • Hiện tại, bạn thấy mình nợ môn quá nhiều, học đi học lại 1 môn nhiều lần nhưng không đạt -> nản chí
  • Bạn gặp khó khăn trong kinh tế -> cái này dễ khắc phục, nếu bạn quyết tâm học, bạn rất dễ kiếm được 1 công việc làm thêm. Hiện nay, rất nhiều công việc bạn có thể làm từ bưng bê, phục vụ, chạy xe công nghệ, làm các cv cộng tác viên online,...
  • Bạn cảm thấy học xong sợ không xin được việc, ngành của bạn đang quá cạnh tranh
  • Bạn muốn đi làm kiếm tiền luôn thay vì mất tiền, thời gian vào việc học
.....
Vậy bạn đọc tiếp, để xem những hệ quả khi bạn bỏ học, sẽ giúp bạn suy nghĩ lại

Những mặt hạn chế khi bỏ học IT giữa chừng

"Lỗ hổng" tư duy căn bản

Nhiều bạn nghĩ rằng chỉ cần biết code một ngôn ngữ là đủ đi làm. Nhưng trường đại học dạy bạn những thứ mà các khóa học cấp tốc thường lướt qua:
  • Cấu trúc dữ liệu và Giải thuật: Cái gốc để tối ưu hóa code.
  • Hệ điều hành, Mạng máy tính: Hiểu cách máy tính "thở" để xử lý các vấn đề hệ thống phức tạp.
  • Tư duy logic: Khả năng giải quyết vấn đề (problem-solving) một cách hệ thống thay vì chỉ đi copy-paste từ StackOverflow.

"Tấm thẻ thông hành" mang tên Bằng cấp

Mình kể các bạn nghe câu chuyện về đứa em của mình. Cũng học ngành IT, đến năm 3 thì bỏ học ngang vì muốn đi làm sớm. Và rồi giờ đây, bạn chấp nhận làm với mức lương thấp hơn mặt bằng chung (nhưng cũng may là vẫn được làm trong ngành), không có cơ hội ứng tuyển vào các công ty lớn mặc dù dày dặn kinh nghiệm. Vậy nên, giờ lại vừa làm vừa đăng ký học từ xa để hi vọng có được tấm bằng. Những lúc này, bạn ấy mới thấy giá trị của tấm bằng, biết thế cố gắng thêm 1 chút là giờ cơ hội đã mở rộng được nhiều rồi.
Dù ngành IT trọng thực lực, nhưng tấm bằng vẫn là công cụ lọc hồ sơ hiệu quả nhất:
  • Cửa ngõ vào các tập đoàn lớn (Big Tech/Banking): Nhiều công ty lớn, đặc biệt là mảng tài chính, ngân hàng hoặc các dự án chính phủ, vẫn yêu cầu bằng cấp như một điều kiện cần.
  • Cơ hội thăng tiến: Khi lên các vị trí Senior, Lead hoặc Manager, việc thiếu bằng cấp có thể là rào cản khiến bạn khó được cân nhắc so với những ứng viên có nền tảng học thuật tương đương.
  • Vấn đề Visa/Work Permit: Nếu sau này bạn muốn xuất khẩu lao động hoặc làm việc tại nước ngoài, tấm bằng đại học là điều kiện tiên quyết để xin visa lao động.

Đánh mất mạng lưới quan hệ (Networking)

Trường đại học là nơi bạn xây dựng những mối quan hệ chất lượng nhất:
Bạn sẽ có những người bạn bè cùng chí hướng: Những người sau này sẽ là đồng nghiệp, đối tác hoặc người giới thiệu (refer) bạn vào các vị trí tốt. Bạn có thầy cô, chuyên gia là những người có kinh nghiệm và có thể cho bạn lời khuyên đúng đắn khi bạn đứng trước các ngã rẽ sự nghiệp.
Việc bạn bỏ học giữa chừng, bạn đã mất đi những mối quan hệ đó. Thậm chí, bạn làm 1 ngành khác hoàn toàn, bạn có khi cũng không muốn gặp lại họ nếu như bạn không thành công.

Kỷ luật và sự kiên trì

Việc hoàn thành 4-5 năm đại học là minh chứng cho nhà tuyển dụng thấy bạn có khả năng cam kết và theo đuổi mục tiêu đến cùng. Bỏ ngang đôi khi tạo thành một thói quen tâm lý: hễ gặp khó khăn là muốn dừng lại.

Lời khuyên cho những bạn đang có ý định bỏ học

  • Xác định rõ nguyên nhân: Bạn bỏ học vì thấy kiến thức cũ kỹ, hay vì bạn đang gặp áp lực tài chính? Nếu do kiến thức, hãy tự học thêm song song thay vì bỏ hẳn.
  • Học theo kiểu "Hybrid": Vừa học trên trường để lấy bằng, vừa đi làm thêm hoặc tham gia các dự án thực tế để trau dồi kỹ năng.
  • Bảo lưu thay vì bỏ hẳn: Nếu thực sự cần thời gian nghỉ, hãy chọn cách bảo lưu để giữ cho mình một con đường quay lại.

Tấm bằng không phải là tất cả, nhưng là đòn bẩy

Đừng biến con đường sự nghiệp của mình thành "chế độ khó" (Hard mode) ngay từ khi mới bắt đầu. Hãy coi việc học đại học là một khoản đầu tư dài hạn cho một nền móng vững chắc. Code có thể thay đổi theo thời gian, nhưng tư duy và nền tảng sẽ đi theo bạn suốt đời.
Một vài "keyword" gần gũi bạn có thể lồng ghép:
"Đừng tự đưa mình vào thế khó khi đi deal lương sau này chỉ vì thiếu một tờ giấy."
"Học đại học không chỉ là học chữ, mà là học cách hoàn thành những gì mình đã bắt đầu."
"Thị trường IT đang bão hòa, đừng tự bẻ đi một vũ khí cạnh tranh của chính mình."
Chúc bạn vững tin, kiên trì trên con đường học tập của mình, hãy bền bỉ và cố gắng mỗi ngày. Mỗi người đều có những cánh cửa riêng cho mình, bạn cứ hoàn thành mốc quan trọng là "tốt nghiệp ĐH/CĐ" của bạn đi thì sẽ có những cánh cửa mới mở ra cho bạn.